Các kỹ thuật ánh sáng cho phim giúp cho video, MV, quảng cáo, phim điện ảnh hoặc truyền hình trông kịch tính hơn. Nó sẽ giúp câu chuyện của bạn nổi bật trên màn ảnh. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu các kỹ thuật ánh sáng chính.

Kỹ thuật ánh sáng là vô giá đối với người làm phim ở mọi cấp độ. Đối với đạo diễn, hiểu biết về kỹ thuật ánh sáng giúp bạn có thể giao tiếp với cinematographer.

Với biên kịch, kỹ thuật ánh sáng có thể giúp bạn sẽ dụng từ ngữ chính xác hơn trong kịch bản của mình nhằm thiết lập tone cho câu chuyện.

Và đối với toàn bộ các vị trí khác trên hiện trường, bạn sẽ dành hầu hết thời gian làm việc chờ cho những người có trách nhiệm set up đèn và ánh sáng một cách phù hợp cho các cảnh quay.

Vậy, bạn có muốn tìm hiểu một chút về các kỹ thuật trong lĩnh vực ánh sáng để làm tốt công việc của mình hơn không?

Hôm nay chúng tôi sẽ giới thiệu với bạn một số kỹ thuật ánh sáng cơ bản có thể giúp bạn làm cho video của mình trông ‘kịch tính’ hơn, bất kể bạn quay ở tỉ lệ khung hình nào.

13 kỹ thuật ánh sáng trong làm phim

  1.   Ánh sáng tự nhiên

Trước tiên, hãy quan sát ánh sáng có sẵn của môi trường. Ánh sáng tự nhiên thay đổi mỗi giờ trong ngày. Kỹ thuật quay phim dựa trên ánh sáng tự nhiên được xác định bằng cách sử dụng ánh sáng có sẵn ở bất kỳ địa điểm nào mà bạn quay. Phần lớn thời gian, bạn sẽ đi khảo sát địa điểm trước khi quay và nắm được thông tin về ánh sáng tại địa điểm đó. Bạn cũng nên nghĩ về thời điểm trong ngày mà bạn sẽ quay tại các địa điểm đó.

Tóm tắt về ánh sáng tự nhiên

  • ・Sử dụng các tấm phản quang hoặc flag để điều chỉnh tác động của ảnh sáng tự nhiên.
  • ・Phải khảo sát địa điểm quay kỹ càng.
  • ・Chú ý về thời điểm quay và ánh sáng tại địa điểm trong thời gian đó.
  1. Key lighting

Key light là nguồn sáng chính của cảnh. Nó là nguồn sáng mạnh nhất và trực tiếp. Nói chung, key light sẽ chiếu sáng và làm nổi bật chủ thể hoặc diễn viên.

Tóm tắt về key light

  • ・Tránh việc đặt key light gần máy quay vì như vậy ánh sáng trông sẽ rất phẳng và không có gì đặc biệt.
  • ・Tạo ra tâm trạng kịch tính bằng cách đặt key light phía sau chủ thể.
  • ・Key light là nguồn sáng chính trong set up ánh sáng ba điểm.
  1. High Key Lighting

Định nghĩa high key lighting là một phong cách ánh sáng dùng trong điện ảnh, truyền hình hoặc nhiếp ảnh sử dụng tỉ lệ ánh sáng thấp. Trong những ngày đầu của điện ảnh, kỹ thuật này được dùng để xử lý tình trạng hình ảnh có độ tương phản cao, nhưng ngày nay, nó được các nhà làm phim sử dụng để điều chỉnh tâm trạng và tone của một cảnh.

Tóm tắt về high key lighting

  • ・Tone trắng là chủ đạo vì độ sáng cao.
  • ・Tối thiểu hóa các tone màu đen và trung tính.
  • ・Tone có thể mang tính lạc quan hoặc hy vọng.
  • ・Được sử dụng nhiều trong các set up ánh sáng cho các MV nhạc pop.
  1. Low Key Lighting

Low Key Lighting là gì? Low Key Lighting được định nghĩa là một phong cách chiếu sáng điện ảnh sử dụng các nguồn sáng gắt (hard) để bao bọc một cảnh trong bóng tối. Cái mà Low Key Lighting hướng tới là độ tương phản cao và vùng màu đen chiếm ưu thế trong khung hình.

Tóm tắt về low key lighting

  • ・Tone u tối, nhiều vùng màu đen và shadow
  • ・Nhấn mạnh vào độ tương phản của hình ảnh.
  • ・Sử dụng nhiều trong phim noir hoặc thriller nhằm mục đích truyền tải thông điệp về một sự cảnh báo hoặc nguy hiểm.
  1. Fill Lighting

Fill lighting là gì? Fill light khử shadow do key light tạo ra. Fill light được đặt phía đối diện key light và thường có độ sáng yếu hơn so với key light.

Tóm tắt về fill light

  • ・Loại bỏ vùng shadow do key light tạo ra.
  • ・Không tạo shadow và cũng không có điểm đặc trưng riêng.

Set up ánh sáng ba điểm

Key light, backlight và fill light tạo ra set up ánh sáng ba điểm. Ánh sáng ba điểm là một phương pháp tiêu chuẩn được sử dụng trong video/phim/ảnh. Bằng cách bố trí nguồn sáng ở ba địa điểm riêng biệt, các cinematographer có thể chiếu sáng đối tượng theo bất kỳ cách nào họ muốn, trong khi vẫn có thể kiểm soát các vùng shadow do các nguồn sáng trực tiếp tạo ra.

  1. Backlighting

Backlight là gì? Backlight là nguồn sáng chiếu vào diễn viên hoặc chủ thể từ đằng sau. Nó được đặt cao hơn so với đối tượng mà nó chiếu sáng. Backlight thường được dùng để tách đối tượng hoặc diễn viên ra khỏi phông nền. Nó tạo ra đường nét và chiều sâu. Backlight giúp mang đến cảm giác về không gian ba chiều cho khung hình.

Tóm tắt về backlight

  • ・Mặt trời là backlight tuyệt vời – bạn có thể dùng một reflector hoặc bounce để giảm cường độ của ánh sáng mặt trời chiếu lên chủ thể.
  • ・Nếu backlight được đặt phía sau diễn viên ở một góc thì nó được gọi là ‘kicker’.
  1. Các nguồn sáng khác có sẵn trong môi trường (Practical Light).

Nếu bạn muốn sử dụng các nguồn sáng khác có sẵn tại địa điểm thì sao? Những thứ như đèn bàn, nến hay ánh sáng phát ra từ màn hình tivi? Chúng tôi gọi những thứ này là các nguồn sáng khác có sẵn trong môi trường (practical lights). Hầu hết các đồ trang trí này được thêm vào bối cảnh để chiếu sáng các góc hoặc các khuôn mặt, do thiết kế bối cảnh và các thành viên trong tổ ánh sáng thiết lập để tạo ra không khí cho cảnh.

Tóm tắt về các nguồn sáng có sẵn trong môi trường.

  • ・Xem xét sử dụng nhiều nguồn sáng có sẵn để giúp chiếu sáng cho một chủ thể.
  • ・Giữ một số lượng nguồn sáng có sẵn nhất định tại mỗi địa điểm.
  • ・ãy đảm bảo là nhiệt độ màu khớp nhau.
  1. Nguồn sáng gắt (hard light)

Hard light là một nguồn sáng gắt, thường là một chùm sáng có độ tập trung cao phát ra từ một nguồn sáng nhất định hoặc ánh sáng mặt trời. Loại ánh sáng này tạo ra vùng shadow mạnh và các đường nét rõ ràng. Bạn có thể dùng nó để thu hút sự chú ý đến bất cứ vùng nào trong khung hình, đặc biệt là vào chủ thế. Nó cũng tạo silhouette và highlight.

Tóm tắt về nguồn sáng gắt

  • ・Có thể được làm cho dịu bớt bằng diffuser hoặc flag.
  • ・Sẽ làm nổi bật bất cứ thứ gì trong khung hình.
  • ・Tạo ra các vùng shadow mạnh.
  1. Nguồn sáng dịu (Soft Light)

Đây là một khái niệm khá khó nắm bắt. Ánh sáng dịu không ám chỉ một nguồn sáng. Ánh sáng dịu là một phương pháp được các cinematographer sử dụng để loại bỏ các vùng shadow và tạo các sắc thái tinh tế từ một nguồn sáng bên ngoài.

Tóm tắt về nguồn sáng dịu

  • ・Nó có thể được sử dụng như một fill light.
  • ・Nó có thể làm cho khuôn mặt của chủ thể trông trẻ hơn.
  • ・Nó tạo ra ảo ảnh từ các nguồn sáng có sẵn.
  1. Bounce Lighting

Bạn có một miếng xốp trắng hoặc một cái bảng trắng? Bạn có thể phản chiếu ánh sáng mặt trời, đèn bàn hoặc bất cứ nguồn sáng nào để gián tiếp làm nổi bật chủ thể trong khung hình. Sử dụng bounce light tạo ra một vùng sáng lớn và đều. Nếu thực hiện đúng cách, bounce light có thể được dùng để tạo ra ánh sáng dịu, fill light, top, side hay thậm chí là backlight.

Tóm tắt về bounce light:

  • ・Có thể được dùng để hỗ trợ cho bất kỳ kỹ thuật ánh sáng nào trong làm phim.
  • ・Được tạo ra bằng cách hướng trực tiếp vào nguồn sáng và điều chỉnh sao cho ánh sáng phản xạ lại chiếu lên chủ thể.
  • ・Làm nổi bật chủ thể mà không chiếu đèn trực tiếp vào chủ thể đó.
  1. Side Lighting hay Chiaroscuro Lighting

Giống như tên gọi của nó, side lighting là nguồn sáng đi vào khung hình từ bên hông để làm nổi bật một người hoặc một đối tượng. Các nguồn sáng đặt song song như thế này có thể trở thành fill light mờ. Chúng thường được dùng để mang đến kịch tính và tâm trạng cho một cảnh, đặc biệt là trong thể loại phim noir. Nhiều người cũng gọi side lighting là “chiaroscuro” lighting. Để tạo chiaroscuro lighting, bạn cần tạo ra độ tương phản mạnh và low-key để làm nổi bật các đường nét của chủ thể. Nếu side light của bạn được dùng để fill cho một cảnh, bạn cần phải bounce nó hoặc xử lý các hiệu ứng high-key không mong muốn.

Tóm tắt về side light.

  • ・Được dùng để làm nổi bật một người hoặc một đối tượng.
  • ・Có thể mang đến vùng shadow gắt nếu không được khuếch tán trước.
  • ・Có thể tạo độ tương phản rất mạnh.
  1. Motivated Lighting

Giả sử bạn đang ở trên hiện trường và bạn không thể tìm ra bất cứ nguồn sáng tự nhiên nào. Thì đây là lúc bạn cần dùng đến motivated lighting. Motivated lighting là một kỹ thuật tìm cách bắt chước nguồn sáng tự nhiên. Điều này có nghĩa là nó giả ánh sáng mặt trời, ánh sáng mặt trăng, giả đèn đường, thậm chí là giả cả đèn pha ô tô. Bạn có thể dùng flag hoặc bounce để tạo và điều chỉnh ánh sáng sao cho giống ánh sáng tự nhiên nhất có thể.

Tóm tắt về motivated lighting

  • ・Được dùng để mô phỏng các yếu tố tự nhiên.
  • ・Có thể được điều chỉnh bằng các công cụ hoặc phụ kiện ánh sáng.
  1. Ánh sáng môi trường xung quanh (ambient light)

Trừ phi bạn đang quay trong một đêm không trăng, không sao, hoàn toàn tối đen như mực, hoặc quay trong một không gian nhân tạo. Ngoài ra thì sẽ luôn có một chút ánh sáng mặt trời hoặc ánh sáng đèn hoặc ánh sáng từ trên cao ảnh hưởng đến cảnh quay của bạn. Loại ánh sáng này được gọi là ambient light hay ánh sáng từ môi trường xung quanh, thường được dùng để chỉ loại ánh sáng có sẵn khi bạn quay ngoại hoặc quay gần cửa sổ. Loại ánh sáng này thay đổi tùy từng thời điểm trong ngày, vậy nên hãy suy nghĩ kỹ khi bạn cần quay một cảnh trong một thời gian dài.

Tóm tắt về ambient light

  • ・Luôn bị ảnh hưởng bởi thời điểm quay.
  • ・Ám chỉ nguồn sáng từ môi trường bên ngoài lọt vào khung hình.

Nguồn: No Film School